18 november 2008 | Dit nieuwsbericht hoort bij het advies Uitgavenbeheer in de gezondheidszorg, Governance en kwaliteit van zorg

Gaat de kredietcrisis aan de gezondheidszorg voorbij?

Bij de behandeling van de VWS-begroting vorige week in de Tweede Kamer werd deze vraag niet gesteld.

Bij de behandeling van de VWS-begroting vorige week in de Tweede Kamer werd deze vraag niet gesteld. In een brief aan de Tweede Kamer kondigde de minister van Volksgezondheid eerder aan dat eind 2008 duidelijk moet zijn hoeveel leningen ziekenhuizen binnen twee tot vijf jaar opnieuw moeten financieren. De kredietcrisis maakt het ook voor zorginstellingen moeilijker om nieuw krediet aan te trekken. Een ander gevolg van de kredietcrisis is dat het rendement op beleggingen is gedaald. Kort na de begrotingsbehandeling berichtte de Volkskrant (10 11 2008) dat instellingen uit de ouderen- en thuiszorg hun geld hadden belegd in aandelen.

Het aantrekken van krediet door zorginstellingen kan dus moeilijker worden. Daar heeftoverigens de kredietcrisis niet als enige schuld aan. Bij een faillissement van de IJsselmeerziekenhuizen of een andere grote zorginstelling zullen banken hogere eisen gaan stellen aan het verkrijgen van krediet en de rente voor de nieuwe leningen.

Op 8 november jl. werd bekend dat bij het medisch en zorgconcern Orbis in Zuid-Limburg de noodklok wordt geluid. Orbis legt voortaan alle uitgaven onder de microscoop voordat toestemming wordt gegeven het geld ook daadwerkelijk te laten rollen. Vacatures worden in beginsel niet meer opgevuld. “We zijn in zwaarder weer gekomen als het gaat om de beschikbaarheid van kredieten en de extra kosten die daarmee zijn gemoeid”, aldus de voorzitter van de Raad van Bestuur in De Limburger van 08 11 2008. Hoe groot de financiële problemen bij Orbis zijn is een kwestie van gissen. Orbis doet daar zelf geen uitspraken over.

Een deel van de financiële problemen bij Orbis ligt bij de bouw en exploitatie van het ‘ziekenhuis van de 21ste eeuw’, het Orbis Medisch Centrum. Eigenlijk had Koningin Beatrix dit ziekenhuis moeten openen op 28 november a.s., maar tegenslag bij het uittesten van de ICT en logistiek maken dat onmogelijk.

Eerder kwam Orbis met een heel bijzonder financieel probleem in het nieuws. De Raad van Bestuur dacht 370 miljoen euro te hebben geleend van ABN AMRO en Fortis. “Op 21 juni dit jaar kregen wij plotseling te horen dat de banken geen afspraak voor 370 miljoen euro met ons kenden”, aldus Orbis. Omdat Orbis meende te beschikken over op papier vastgelegde afspraken kondigde de zorginstelling een kort geding aan tegen de eigen geldschieters. Maar de banken reageerden verbaasd: niet meer dan 242 miljoen euro was toegezegd. De Raad van Bestuur had zich klaarblijkelijk verrekend. Het kort geding werd afgeblazen en Orbis moest een knieval voor de twee banken maken. Er was ‘geen juridische verplichting’ om tot een bedrag van 370 miljoen euro te lenen. Orbis kreeg ‘een aanvullende overbruggingsfinanciering’ van 128 miljoen euro. Terwijl “details van de overeenkomst niet nader bekend worden gemaakt”, was wel duidelijk dat Orbis voor dit overbruggingskrediet extra diep in de buidel moest tasten.

De financiering van de bouw van het ziekenhuis is niet het enige financiële probleem voor Orbis. Orbis zelf verwacht dat het nieuwe ziekenhuis de komende vier jaren met verlies gaat draaien, vervolgens twee jaren quitte zal spelen. Dit maakt het begrijpelijk dat de banken een dikke vinger in de pap willen hebben bij het reilen en zeilen van het hypermoderne ziekenhuis. De Raad van Bestuur werd uitgebreid met een op financieel gebied onderlegd lid. Maar dat roept wel vragen op: heeft dit gevolgen voor de kwaliteit van de zorg?

Het “ziekenhuis met de luxe van een hotel” gaat over de modernste snufjes beschikken. Aangenomen wordt dat dankzij deze ‘high-tech’ minder personeel nodig is. De opzet van het nieuwe ziekenhuis is afgekeken van drie Amerikaanse zorginstellingen die volgens het Planetree-idee werken: een helende omgeving waarin de patiënt in alles centraal staat. Een vaste verpleegster, familie en vrienden zijn de hele dag welkom in een ziekenhuis dat lijkt op een hotel. De eerste plannen voor het nieuwe ziekenhuis zijn vijftien jaar oud. De geraamde kosten waren toen 79 miljoen euro. Nu 370 miljoen euro. Vanwege de hiermee samenhangende zware financiëringslast moet Orbis dus nu op andere kosten besparen.

Toen de plannen voor het nieuwe ziekenhuis werden ontvouwd, verschilden de omstandigheden hemelsbreed van de huidige situatie. Ook in het zorgstelsel. Orbis is wellicht ingehaald door het liberaliseringsbeleid van de overheid. En dat roept de vraag op of dezelfde overheid bij dit soort langlopende projecten overeenkomstig het advies van de commissie-Havermans enige garantie zou moeten bieden voor onvoorziene gevolgen van dit soort majeure beleidsveranderingen. Vorige maand kondigde minister Klink al aan dat hij voor zo’n overgangsregeling kiest.

Auteurs van dit nieuwsbericht: Wim Groot (lid van de RVZ) en Bert Kreemers (adjunct algemeen secretaris van de RVZ).

Contact

info@rvz.net

Publicaties

Contact

info@rvz.net

Publicaties

Nieuwsbrief RVZ

De RVZ verstuurt regelmatig een nieuwsbrief per e-mail. U kunt zich hier gratis op abonneren.


RVZ gebruikt cookies voor het registreren van de bezoekers en voor het goed laten functioneren van de site Akkoord Liever niet