Categorie: Advies

Redzaam ouder Zorg voor niet-redzame ouderen vraagt om voorzorg door iedereen

Redzaam ouder: zorg voor niet-redzame ouderen vraagt om voorzorg door iedereen. Om verschraalde ouderenzorg te voorkomen moeten alle burgers voorzorgsmaatregelen treffen, moeten zorgverleners zorg aan huis bieden en moeten burgers meer privaat investeren en hun netwerk inzetten voor hun oude dag.

Welk probleem lost dit advies op?

De toekomstige zorg aan niet-redzame ouderen staat ernstig onder druk. Dit advies laat zien dat ingrijpende maatregelen noodzakelijk zijn, opdat ouderen hun redzaamheid zo lang mogelijk behouden, opdat extramurale voorzieningen de zorgbehoefte van thuiswonende ouderen kunnen opvangen en opdat verschraling van zorg wordt tegengegaan.

Wat zijn de gevolgen voor de burger?

De burger krijgt meer verantwoordelijkheid. Hij moet al vroeg in het leven voorzorgsmaatregelen treffen voor zijn oude dag en krijgt daar keuzevrijheid en regie voor terug.

Wat zijn de gevolgen voor de zorgverlener?

De zorgverlener moet gaan samenwerken in multidisciplinaire teams en met informele zorgverleners, om ook ouderen met complexe problematiek zorg aan huis te kunnen bieden. Tevens moet hij zich richten op voorzorg.

Wat kost het?

Wanneer we niets doen zullen de kosten van de ouderenzorg dramatisch verder stijgen. De maatregelen in Redzaam ouder zorgen ervoor dat burgers meer zelf investeren, zodat het collectieve basisarrangement geborgd blijft voor niet-redzame ouderen.

Wat is nieuw?

Redzaam ouder presenteert een nieuwe visie, namelijk: zorg voor niet-redzame ouderen vraagt om voorzorg door iedereen. Burgers stellen een zorgverklaring op waarin zij aangeven hoe zij de zorg op hun oude dag willen regelen en hoe zij deze gaan bekostigen. Een verpleegkundige coördineert de medische en verpleegkundige zorg rondom de thuiswonende oudere. Een ander zorgstelsel stimuleert burgers om meer privaat te investeren en hun netwerk in te zetten voor hun oude dag, bijvoorbeeld door het collectieve pakket te beperken tot zware zorgvragen of door ouderen die hun zorg zelf regelen te belonen.

Samen met het advies verschijnt een brochure met de titel ‘Jong over oud’, waarin negen bekende Nederlanders (waaronder Franka Treur, Fatima Moreira de Melo en Aaf Brandt Corstius) vertellen hoe zij aankijken tegen oud worden in Nederland. Bij deze brochure zit in beperkte oplage de CD ‘Dove en de blinde’ van Sofie van Dijck.

Aanbevelingen

Aanbevelingen op het gebied van voorzorg

  • Stimuleer burgers een zorgverklaring op te stellen waarin zij aangeven hoe zij de zorg op hun oude dag willen regelen en hoe zij deze gaan bekostigen.
    De overheid ontwikkelt een model-zorgverklaring en nodigt burgers op zestigjarige leeftijd uit om deze in te vullen. De huisarts en wijkverpleegkundige fungeren als aanspreekpunt en bieden zo nodig hulp bij het opstellen van de zorgverklaring.
  • Bied burgers een levensloopwijzer aan met tips om tijdig voorzorgsmaatregelen te treffen voor hun oude dag.
    De overheid ontwikkelt een levensloopwijzer met tips op het gebied van wonen, vitaliteit, leefstijl, zorg, financiën en sociaal netwerk. De tips zijn erop gericht de organisatorische en financiële gevolgen van het ouder worden op te vangen en om zo lang mogelijk een goede gezondheid te behouden. De wijzer is voor iedereen beschikbaar via huisarts, apotheek, gezondheidscentra en gemeenten. Moeilijk bereikbare groepen worden actief benaderd door middel van keukentafelgesprekken.
  • Zoek de niet-redzame oudere op door middel van case-finding en systematische opsporing.
    Gemeenten creëren een veilige en verrijkte woonomgeving die ouderen stimuleert tot een gezonde en actieve leefstijl op fysiek, mentaal en sociaal vlak. Huisarts en wijkverpleegkundige geriatrie zoeken kwetsbaarheid en complexe problematiek proactief op, door case-finding en systematische opsporing in te zetten en deze te laten evalueren. De huisarts saneert polyfarmacie.

Aanbevelingen op het gebied van zorg aan huis voor ouderen met complexe problematiek

  • Laat een verpleegkundige de medische en verpleegkundige zorg rondom de thuiswonende oudere coördineren.
    Zorgverleners werken samen in multidisciplinaire teams met geriatrische expertise op grond van een zorgbehandelplan. De eindverantwoordelijkheid ligt bij de huisarts. In het geval van oudere patiënten met complexe meervoudige problematiek delegeert de huisarts de coördinatie van zorg en behandeling aan een verpleegkundige die reeds bij de patiënt betrokken is. Het Kwaliteitsinstituut stelt, in samenwerking met beroepsgroepen, professionele kwaliteitseisen en benodigde competenties op voor integrale, multidisciplinaire en transmurale samenwerking rondom de leefomgeving van de patiënt en voor geriatrische expertise.
  • Nodig pas gepensioneerden uit om zich in te zetten voor niet-redzame ouderen.
    De gemeente informeert ouderen uit de derde generatie over waar in de buurt behoefte bestaat aan helpende handen in de informele zorg aan ouderen uit de vierde generatie.
  • Ontwikkel slimme woningen voor ouderen met complexe problematiek en leid ‘gidsen voor nieuwe technologie’ op die ouderen en hun mantelzorgers daarin wegwijs maken.
    De rijksoverheid stimuleert de grootschalige ontwikkeling van woningen met slimme technologie voor ouderen met complexe problematiek zoals dementie en artrose door de samenwerking tussen wetenschap, industrie en gemeenten (de gouden driehoek) te bevorderen. De rijksoverheid ontwikkelt interconnectivity-standaarden om te bevorderen dat de industrie producten ontwikkelt die onderling goed op elkaar aansluiten en makkelijk in het gebruik zijn. De rijksoverheid faciliteert tevens nieuwe opleidingen die vakmensen opleiden om ouderen en hun mantelzorgers in de thuissituatie te ondersteunen in de omgang met slimme technologie.

Aanbevelingen op het gebied van collectieve zorg voor niet-redzame ouderen

  • Hervorm het zorgstelsel zodat burgers gestimuleerd worden om meer privaat te investeren en hun netwerk in te zetten voor hun oude dag, bijvoorbeeld door het collectieve pakket te beperken tot zware zorgvragen of door ouderen die hun zorg zelf regelen te belonen.
    De overheid maakt meer differentiatie mogelijk op het gebied van wonen, welzijn en persoonlijke verzorging en stimuleert burgers om meer te investeren in de zorg tijdens hun oude dag, zowel op het gebied van netwerk als op het gebied van financiering van zorg. De overheid kan dit bijvoorbeeld doen door het collectieve pakket te beperken tot zware zorgvragen met een medische component, of door ouderen die zelf hun zorg regelen te belonen, bijvoorbeeld door een toeslag op de AOW-uitkering. Doordat het collectieve pakket zich vooral richt op niet-redzame ouderen kan ook de indicatiestelling vereenvoudigd worden en door de huisarts of de verpleegkundige die de zorg coördineert worden uitgevoerd.

Samenvatting

Welke maatregelen zijn nodig om aan niet-redzame ouderen in de toekomst goede zorg en kwaliteit van leven te garanderen? Dat is de vraag die in dit RVZ-advies centraal staat. Onder ‘niet-redzame ouderen’ verstaat de Raad ‘ouderen die de essentiële aspecten van hun leven, namelijk zorg, wonen en welzijn, niet voor zichzelf kunnen regelen’. De Raad streeft ernaar dat de toekomstige zorg voor ouderen zo is georganiseerd dat mensen gezonder oud worden, met een goede kwaliteit van leven en in de gewenste leefomgeving. Daarbij is de collectieve zorg geconcentreerd op niet-redzame ouderen.

Diverse ontwikkelingen maken de vraag, hoe we de zorg aan niet-redzame ouderen in de toekomst kunnen borgen, urgent. Zo komen er meer ouderen en stijgt de levensverwachting steeds verder. Ook stijgt de zorgvraag: het aantal ouderen met chronische aandoeningen en beperkingen neemt toe. Steun uit sociale netwerken is niet altijd voorhanden. Mede hierdoor dreigt een toename van het aantal niet-redzame ouderen dat is aangewezen op een intramurale instelling. Dit is in strijd met de behoefte van ouderen om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen en voldoende regie en keuzevrijheid te behouden. Bovendien stijgen de kosten van de ouderenzorg dramatisch, terwijl er nu al signalen zijn dat de kwaliteit en het imago van de ouderenzorg onder druk staan.

De Raad signaleert drie concrete problemen in de zorg aan niet-redzame ouderen. Ten eerste zal het aantal niet-redzame ouderen verder toenemen wanneer we op de oude voet doorgaan. Ouderen verliezen hun redzaamheid nu eerder dan noodzakelijk is. Ten tweede hebben ouderen de behoefte om langer thuis te wonen, terwijl de zorgvraag blijft toenemen. De intramurale voorzieningen sluiten onvoldoende aan bij deze behoefte, terwijl de extramurale voorzieningen nog niet gereed zijn om de zorgvraag op te vangen. Dit betekent dat ouderen regelmatig worden opgenomen in een verpleeghuis omdat er geen alternatieven bestaan. Ten derde zullen de kosten van de zorg aan ouderen sterk toenemen en dreigt krapte op de arbeidsmarkt, terwijl de collectieve middelen dit niet kunnen opvangen. Hierdoor dreigt verschraling van de zorg. De zorg aan de ouderen die het meest afhankelijk zijn van overheidsvoorzieningen komt hiermee onder druk te staan.

Om ook in de toekomst goede zorg en kwaliteit van leven te kunnen garanderen aan niet-redzame ouderen zijn structurele hervormingen noodzakelijk. De Raad reikt hiervoor drie oplossingsrichtingen aan, die betrekking hebben op verschillende groepen. Ten eerste vindt de Raad het essentieel om te zorgen dat mensen zo lang mogelijk redzaam blijven. Hiervoor is het noodzakelijk dat alle burgers investeren in voorzorg. Zo kan de collectieve zorg worden geborgd voor de ouderen die het uiteindelijk zelf en met hun netwerk niet redden. Ten tweede vindt de Raad het belangrijk dat ook ouderen met complexe en langdurige problematiek zorg aan huis kunnen ontvangen. Ten derde acht de Raad meer eigen verantwoordelijkheid en een ingrijpende hervorming van het zorgstelsel noodzakelijk zodat het collectieve pakket zich concentreert op niet-redzame ouderen. Zorg voor niet-redzame ouderen vraagt om voorzorg door iedereen.

Persbericht

  • Burgers moeten zelf hun oude dag organiseren

    8 juni 2012

    De zorg voor ouderen vraagt om ingrijpende maatregelen. Om verschraalde ouderenzorg te voorkomen moeten alle burgers al vroeg in het leven voorzorgsmaatregelen treffen. Zorgverleners moeten meer dan nu zorg aan huis bieden. Burgers moeten meer privaat investeren en/of hun netwerk inzetten voor hun oude dag. Burgers krijgen daar voor terug dat ze zelf bepalen hoe hun zorg er uit ziet. In een zorgverklaring kunnen burgers vastleggen hoe zij de zorg op hun oude dag willen regelen en hoe zij deze gaan bekostigen. Dit alles is nodig om de collectieve zorg voor niet-redzame ouderen zeker te stellen. Op vrijdag 8 juni overhandigt de voorzitter van de RVZ, Rien Meijerink, het advies ‘Redzaam ouder. Zorg voor niet-redzame ouderen vraagt om voorzorg door iedereen’ aan staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten van VWS.

    Lees meer >

Reacties

RVZ gebruikt cookies voor het registreren van de bezoekers en voor het goed laten functioneren van de site Akkoord Liever niet